เปิดทำเนียบ “ช้างป่าชุมชน” เขาใหญ่ ตอนที่ 1

ช้างป่าที่ออกนอกเขตอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ มาอาศัยหากินในเขตชุมชน และพื้นที่เกษตรของชาวบ้าน ปัจจุบันนับได้ 9 ตัว โดยทุกตัวมีชื่อเรียกขาน

หลายคนยังเข้าใจผิดว่าช้างป่าออกหากินนอกป่า เพราะอาหารไม่เพียงพอ แต่ข้อเท็จจริงอาหารในป่ามีมากเกินด้วยซ้ำ แต่จากการศึกษาพฤติกรรม พบว่าช้างป่าออกนอกพื้นที่ป่า มี 2 ปัจจัย คือ 1.ถูกผลักดัน 2.มีแหล่งอาหารดึงดูด

ถูกผลักดัน คือ ลูกช้างตัวผู้เมื่อเข้าสู่วัยรุ่น มันจะถูกขับออกจากโขลงเพื่อให้ไปตั้งกลุ่มใหม่ บางตัวอาจจะยังอาศัยในป่า แต่บางตัวเลือกออกจากป่าสู่โลกกว้าง เมื่อมันได้ลิ้มรสชาติผลไม้ที่หวานอร่อยที่ไม่เคยกินมาก่อน ทำให้จากเดิมที่ออกจากป่าแล้วกลับเข้าป่า นานวันเข้ามันก็ได้เรียนรู้ว่านอกป่ายังมีอาหารอีกมาก ที่สำคัญไม่มีอันตรายอย่างที่คิด แถมมีที่กินที่อยู่หลับนอนแสนสบาย

ในที่สุดมันจึงผันตัวเองจาก “ช้างป่า” สู่ “ช้างป่าชุมชน”

ด้วยความที่ช้างเป็นสัตว์ฉลาด เรียนรู้และเข้าใจอะไรได้รวดเร็ว จึงมีการสื่อสารกันในหมู่ช้างตัวผู้ที่โดนขับออกจากโขลง ลักษณะเหมือนพี่สอนน้อง ทั้งเรื่องแหล่งอาหาร แหล่งที่นอน แม้กระทั่งการข้ามถนน มันก็เรียนรู้จากรุ่นสู่รุ่น

ปัจจุบันปัญหาช้างออกนอกเขตอุทยานยังเป็นเรื่องที่ต้องแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า โดยเจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ และทีมอาสาสมัครผลักดันช้างป่าจะคอยรับแจ้งเหตุและเข้าไปทำการผลักดันอย่างเป็นระบบ เพื่อให้ช้างกลับสู่แนวป่า ขณะที่การแก้ปัญหาระยะยาวยังคงเป็นเรื่องที่ต้องหาทางออกร่วมกันทุกฝ่าย

เมื่อปัญหายังคงอยู่ อย่างน้อยการได้รู้จักช้างก็จะเป็นข้อมูลพื้นฐานนำไปสู่การหาทางป้องกันได้อย่างถูกวิธี และที่สำคัญต้องแยกแยะหน้าตาและนิสัยใจคอของแต่ละตัวออกมาให้ได้ เพื่อทำความเข้าใจ จดจำ และจัดเก็บข้อมูลจำเพาะ

วันนี้ทีม Khaoyai Connect ขอนำเสนอช้างป่าชุมชนตัวแรก นั่นก็คือ “พลายชมวิว” หรือ “พลายเบี่ยงใหญ่” ที่เพิ่งถูกรถยนต์ตู้ทึบขนผักชนด้วยความแรงเมื่อเช้ามืดวันที่ 4 มกราคมที่ผ่านมา ทำให้มันวิ่งเตลิดหนีเข้าป่า เจ้าหน้าต้องระดมกำลังออกค้นหา

พลายเบี่ยงใหญ่ มีอายุราว 30 ปี หูเริ่มพับตกลงมาตามวัย เป็นหนึ่งในช้างเขาใหญ่ที่มีรูปร่างสมาร์ท ความสูงประมาณ 3.5 เมตร ถือว่าตัวใหญ่ตามมาตรฐานช้างไทย สันหลังเป็นรูปโค้งกาบกล้วยจัดว่าสวยสมส่วน ส่วนหางยาวมีขนเต็ม ไม่ค่อยมีบาดแผลตามตัว

ทีมเจ้าหน้าที่อาสาสมัครต่างเห็นพ้องต้องกันว่า “เบี่ยงใหญ่เป็นช้างหนุ่มที่เท่ที่สุด”

ที่ได้ชื่อว่า “เบี่ยงใหญ่” เพราะงาทั้งสองข้างจะเบี่ยงออกจากกัน งาขวาจะอยู่กต่ำกว่างาซ้าย ส่วนอีกชื่อ คือ “ชมวิว” เพราะมีคนไปพบว่าปรากฏตัวที่จุดชมวิว กม.30 และ มีภาพถ่ายที่ยืนโก้อยู่ข้างป้ายยูเนสโกมรดกโลก จึงได้อีกชื่อว่าพลายชมวิว

ด้านลักษณะนิสัย จะมีความสุขุม เมื่ออยู่ในชุมชนจะระมัดระวังตลอดเวลา ยังไม่มีพฤติกรรมรื้อค้นบ้านคน

ส่วนความเกรี้ยวกราด (หากมีภัยคุกคาม) จากน้อยไปหามาก 1-5 ดาว ทีมอาสาผลักดันช้างให้ค่าพลังอยู่ที่ 3.5 ดาว

การผลักดันกลับเข้าป่า (ขึ้นอยู่กับพื้นที่) จากง่ายไปหายาก 1-5 ดาว ทีมอาสาผลักดันให้ที่ 2 ดาว ถือว่าผลักดันง่าย เพราะเบี่ยงใหญ่ไม่คุ้นกับคน และมีความหวาดวิตกสูง ทำให้การผลักดันเป็นไปอย่างไม่ยากนัก และจากการติดตาม พื้นที่ที่พลายเบี่ยงใหญ่ไปไกลที่สุด คือ ต.พญาเย็น อ.ปากช่อง

ล่าสุดคืนวันที่ 7 มกราคมที่ผ่านมา ในที่สุดเจ้าหน้าที่ก็ได้พบกับพลายชมวิวที่บริเวณทางเข้าสถานีวิจัยต้นน้ำมูล ต.หมูสี เบื้องต้นยังไม่พบบาดแผล ทำเอาหลายคนโล่งใจที่ได้เห็นพลายชมวิวปรากฏตัวอีกครั้ง หวังว่าอุบัติเหตุในครั้งนี้จะนำไปสู่การเรียนรู้ร่วมกัน เพื่อสวัสดิภาพของทั้งคนและช้างต่อไป